ESD / ATEX - Transiënt B.V.

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu

ESD / ATEX

Activiteiten

Statische elektriciteit is in feite "rustende" elektriciteit en niets anders dan een overschot (negatieve lading) of gebrek (positieve lading) aan elektronen op een geïsoleerd lichaam. Dit in tegenstelling tot de dynamische elektriciteit die door het elektriciteitsnet "rondgepompt" wordt. Bij statische elektriciteit zijn de typische waarden van weerstand, stroom en spanning dan ook geheel verschillend van die van de dynamische elektriciteit.

Een weerstand van 10*6 Ohm is voor statische elektriciteit kortsluiting,
normale waarden van spanning zijn in de orde grootte van Kilovolts en Megavolts,
normale waarden van oplaadstromen zijn microampères.

Het aarden van installaties en hun onderdelen kan nodig zijn indien bij verpompen, transporteren, bewerken of verwerken, gevaar bestaat voor elektrostatische lading.

Het optreden van statische elektriciteit en de gevaren en moeilijkheden die daardoor ontstaan zijn niet alleen afhankelijk van de eigenschappen en de methode van bewerking van de stof maar ook van een aantal externe factoren zoals temperatuur en vochtigheid.

Indien twee verschillende stoffen met elkaar in contact zijn, zullen de elektronen van de aan het oppervlak aanwezige atomen zich hergroeperen. Er treedt tenslotte een evenwichtstoestand op waarbij de ene stof een overschot en de andere stof een even groot te kort aan elektronen krijgt, waardoor de stoffen elkaar zullen aantrekken.
Worden deze stoffen nu door mechanische arbeid van elkaar gescheiden dan kan, afhankelijk van de geleiding van de stoffen en van de separatiesnelheid, dit overschot respectievelijk tekort aan elektronen grotendeels blijven bestaan. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij slecht geleidende stoffen of bij een geïsoleerd opgesteld, geleidend lichaam in zo'n geval is dan minstens één der stoffen "statisch" geladen.

Bij industriële processen treedt statische oplading op bij aanraking gevolgd door scheiding van - of wrijving tussen - een goede elektrische isolator en een ander lichaam.
Wanneer de opgewekte lading niet kan weglekken, kan aan het oppervlak de elektrische veldsterkte voldoende hoog worden.
Hierdoor kan een lokale ontlading optreden, bijvoorbeeld door lucht naar een in de omgeving aanwezig (geaard) voorwerp.
Is het opgeladen lichaam een geïsoleerd opgestelde geleider dan kan bij uitwisseling van lading tussen deze geleider en een ander voorwerp de totale lading overgaan in de vorm van een vonk.
Dit gevaar dient men te vermijden door aarding consequent door te voeren.

Eén van de meest voorkomende " oplosbare voorwerpen" in fabrieken is het menselijk lichaam, staande op rubber zolen of op een slecht geleidende rubber- of asfaltvloer.
De capaciteit van het menselijk lichaam is ruim voldoende om vonken te trekken met voldoende ontstekingsenergie, bijvoorbeeld wanneer een geaarde machine wordt aangeraakt.
Op zo'n moment is men gauw geneigd te veronderstellen dat de machine lading draagt hetgeen soms tot onjuiste conclusies kan leiden.

Bij de bestrijding van statische elektriciteit is het van belang deze eerst te meten. Meten is immers weten.
Twee grootheden kunnen van belang zijn:

* De elektrische weerstand
* De oplading gemeten als veldsterkte


ATEX

Atex staat voor Atmosferisch Explosion.

De definitie van een Atmosferische Explosie is:
Mengsel met lucht, onder atmosferische condities, bestaande uit vlambare substanties in de vorm van gassen, dampen, stofwolken, stofdeken in welke, naar dat een ontsteking heeft plaats gevonden, verbranding plaats vind over het totale onverbrande mengsel.

Explosies vinden plaats doordat een explosie gevaarlijke ruimte niet efficiënt hiervoor was ingericht.

Atex is een verzamelnaam voor verscheidene normen/ richtlijnen welke over de jaren i.v.m. explosie preventie zijn uit gekomen. Voor Atex was enkel elektrische apparatuur genormeerd. Onderstaand de meest recente en van toepassing zijnde normen.

Atex 95

De Atex 95 omvat elektrische- als niet electrische-  en beveiligingsapparatuur. Apparaten groepen en categorieën zijn gedefinieerd, gerelateerd naar het niveau (hoogte) van beveiliging. De norm is gebaseerd enkel op essentiële gezondheid en veiligheid vereisten (EHSR) en geeft geen praktische oplossingen maar methoden.
Met de komst van Atex 95 vervallen alle "oude" (elektrische) certificaten op uiterlijk 30 Juni 2003.

De Atex gebruikt het woord "equipement" voor apparaten waaronder wordt verstaan: machines, apparaten, vastgeloceerde of verplaatsbare toestellen, besturings-,  instrumentatie- en detectie componenten welke instaat zijn, de mogelijkheid hebben, geschikt zijn voor, generatie, overdracht, opslag, meten, controleren, besturen en omzetten van energie en / of  het verwerken van grondstoffen welke instaat zijn een ontsteking te produceren door middel van hun eigen potentiaal hoeveelheid.


Equipement categorieën

Groep I   Mijnbouw, bestaande uit 2 categorieën benoemd als M1 en M2
Groep II  Algemene Industrie, bestaande uit 3 categorieën:
1  zijnde een erg hoge vorm van beveiliging
2  zijnde een hoge vorm van beveiliging
3  zijnde een normale vorm van beveiliging

Atex 137

De Atex 137 is gebaseerd op de introductie van methodiek ter stimulering van de veiligheid en gezondheid van de arbeider op werklocatie. Het behandelt items als het verbeteren van het werkmilieu ter bescherming van de arbeider en de werkcondities alsmede het versterken van informatie, training aan arbeiders. Deze norm verplicht de werkgever om een fabriek inventarisatie aangaande explosie gevaren te maken en deze in een gevaren & risico beschrijving te omschrijven daarbij vermeldende welke maatregelen zijn ondernomen om het geheel in te dammen tot een aanvaardbaar geheel.

De Atex 137 omschrijft volgende maatregelen ter uitvoering:

Organisatorische maatregelen

* Werkorder systeem voor potentieel gevaarlijke werkzaamheden.
* Arbeider training betrekking houdende op explosie preventie.
* Noodt evacuatie procédés.
* Onderhoudsplanning en procédés.


Gevaren gebieden moeten gemarkeerd zijn met bovenstaande symbool bij plaatsen van binnenkomst!



Technische maatregelen
Explosie druk ontlastingsystemen bestaande uit barstende panelen en isolerende toestellen.
Controleerbare Electrostatische omgeving. (denk ook aan product, mensen, verplaatsbare en vaststaande apparatuur, isolerende materialen enz.)
Toepassing van stofafzuiging en opslag, verwerking hiervan.
Juiste, correcte selectie van (elektrische) apparatuur.

Zone classificatie

Alle gevaarlijke zones moeten geclassificeerd worden op de basis van frequentie en verblijftijd van een explosieve atmosfeer.
Volgende stof zones worden benoemd:

Zone 20 voor continue of bijna continue stof zones
Zone 21 voor wellichte in normale omstandigheden voorkomende stof zones
Zone 22 voor onwellichte en dan korttijdige periodes zijnde stof zones

Voor gas zones geldt zelfde indeling zones worden hier benoemd; zone 0, zone1 en zone 2.

Apparatuur en voorkomings-, beveiligingssystemen moeten uit volgende categorieën worden gekozen:
Zone 20 of 0   minimaal categorie 1
Zone 21 of 1  minimaal categorie 2 of 1
Zone 22 of 2  minimaal categorie 3 of 2,1

Apparatuur moet geschikt zijn voor gas, damp, nevel, stofdeken en stof met vermelding van volgende markering:


            CE /  CE conformity mark

    … ./   Notified Body number
    Ex /    Specific marking of explosion protection
    11 /    Equipment group
    1   /    Equipment category of conformity (1,2,3)
    G  /     Suitable for gas or dust ( G= gas, D= dust)


Tijdspad
Productieomgeving bij in bedrijf stellen of modificatie moet na 30 Juni 2003 voldoen aan minimum vereiste. (ATEX 137 artikel 3). Bestaande situaties zullen aan minimum eisen moeten voldoen niet langer dan 3 jaar na 30 Juni 2003.
Apparatuur reeds in gebruik zal aan minimum eisen moeten voldoen voor 30 Juni 2003, nieuwe toepassingen moeten na 30 Juni 2003 voldoen.


Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu